دانشگاه ایرانی؛ بستر گذار از منازعه خیابانی به گفت‌وگوی علمی و توافق اجتماعی است / پاسخ دانشگاه به رئیس‌جمهور کاربردی، افق‌گشا و قابل اجرا خواهد بود / آینده ایران در گروی مواجهه‌ علمی و عقلانی با مسائل مختلف کشور است

به‌دنبال دستور رئیس‌جمهور محترم، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با جدیت تمام، مأموریت خود را در راستای بسیج ظرفیت‌های علمی کشور برای شناخت عمیق، همه‌جانبه و دانشگاهیِ پدیده‌های اجتماعی مبتلا به جامعه، آغاز می‌کند. نهاد دانشگاه در ایران دارای بالاترین میزان اعتماد اجتماعی و نهاد عقلانیت است. دانشگاه ایرانی، عمده‌ترین تجلی "وحدت در کثرت" تاریخی ایران است، همه گفتمان‌ها، اقوام، مذاهب، نیروهای اجتماعی و طبقات در آن حضور دارند و بیش از هر جا جلوه‌گر توانمندی‌ها و شایستگی‌های زنان و جوان ایرانی است. از این رو نهادی است که می‌تواند خصومت‌ها را به تفاوت‌های مذاکره‌پذیر، و مسائل تنش‌زا را به موضوعات و دستورکارهای علمی تبدیل کند.

تجربه جهانی نشان داده است که مردم‌سالاری، توسعه و ارتقای کیفیت زندگی مردم از طریق خشونت و جدال در خیابان به دست نخواهد آمد. مبنای مردم‌سالاری و توسعه دستیابی به "توافق اجتماعی" میان نیروهای مختلف سیاسی است، توافقی که متضمن حقوق عامه مردم و طبقات و اقشار مختلف باشد.

آینده ایران و هر کشوری در گرو مواجهه علمی و عقلانی با مسائل مختلف کشور از سوئی و درگیر ساختن نمایندگان آحاد مردم با همه تفاوت‌ها و اختلاف نگرش‌هاست و دانشگاه ایرانی مهم‌ترین بستر نهادی برای تحقق همزمان این دو امر است. تاریخ جهان و ایران نشان داده است که هیچ‌گاه مداخله خارجی پیش‌برنده توسعه و مردم‌سالاری نبوده و خاطرات تلخی چون کودتای 28 مرداد 1332 گواه این آگاهی تاریخی ایرانیان است. منافع و آینده ایران تنها دغدغه ایرانیان شریف و نه بیگانگان بوده و جامعه دانشگاهی ایران شامل ده‌ها هزار استاد و میلیون‌ها دانشجو سرمایه بی‌بدیل مردم ایران هستند.

همین جامعه دانشگاهی شریف است که در کنار دیگر اقشار جامعه ایرانی بهترین ملجاء تامل درباره مسائل و دردهای جامعه بوده و می‌تواند راه برون رفت از چالش‌های جدی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را نشان دهد.

امروز که جامعه ایرانی درگیر دردهائی است که باید درمان شود و ظرفیت‌های بی‌نظیری که باید برای آینده ایران فعال شود، جامعه دانشگاهی ایران در اجابت ماموریت ریاست محترم جمهور بر خود فرض می‌داند که ورود عالمانه و دغدغه‌مندانه داشته باشد.

جامعه دانشگاهی نیز امروز سوگوار از دست دادن جمعی از هم‌میهنان است. البته دانشگاهیان و مدیریت دانشگاه با هوشمندی محیط دانشگاه را ایمن نگاه داشته و نگذاشتند طرح دشمنان ایران برای آتش‌افروزی در میان نیروهای مختلف اجتماعی در دانشگاه محقق شود، اما دریغ که ما شماری از جامعه دانشجوئی را از دست دادیم. بخشی از این عزیزان در جهت حفظ آرامش کشور به شهادت رسیدند. از این رو جامعه دانشگاهی با تعهد به مسئولیت اجتماعی خویش بر خود واجب می‌داند که ضمن تامل علمی درباره علل و ریشه‌ها، راهکارهای علمی برون رفت از چالش‌ها را نیز بررسی و پیشنهاد نماید.

بر این اساس، با بهره‌مندی از نظرات صاحب‌نظران رشته‌های مختلف علمی و همچنین اساتید برجسته سراسر کشور نتیجه بررسی‌ها در قالب گزارشی علمی تهیه می‌گردد. محورهای اصلی این بررسی علمی عبارتند از:

1. شناسایی ریشه‌ها و زمینه‌های شکل‌گیری تحولات اجتماعی با استفاده از ظرفیت‌های علوم انسانی، اجتماعی، اقتصادی و روان‌شناسی.

2. تحلیل ابعاد مختلف پدیده‌های اجتماعی با نگاهی عالمانه، میان‌رشته‌ای و مبتنی بر شواهد علمی.

3. بررسی پیامدهای این پدیده‌ها در ابعاد فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و امنیتی ملی.

4. ارائه راهبردها و راهکارهای عملی و اجرایی جهت کمک به دستگاه‌های اجرایی و نهادهای حاکمیتی برای مدیریت سازنده این پدیده‌ها و کمک به حل مسائل جامعه.
تأکید اصلی بر کاربردی بودن، قابلیت اجرا در شرایط کنونی و افق‌گشایی برای آینده کشور است. نتایج این مطالعات به‌صورت مستمر در قالب گزارش‌های سیاستی به رئیس‌جمهور محترم ارائه خواهد شد.
وزارت علوم بر این باور است که دانشگاه به‌مثابه خانه حکمت و تفکر، می‌تواند با تولید شناخت دقیق و راهکارهای خردمندانه، در حل مسائل کشور و تقویت انسجام اجتماعی نقش آفرین باشد. این اقدام، گامی در جهت تحقق مسئولیت اجتماعی نهاد علم و تقویت پیوند بین دانشگاه، دولت و جامعه است.
امیدواریم با همکاری علمی جامعه دانشگاهی کشور، گام‌های مؤثری در جهت شناخت و حل مسائل کشور برداشته شود.